Hiện nay, vai trò cá»§a chánh niệm trong giáo dục ngà y cà ng được công nháºn má»™t cách rá»™ng rãi. Sá»± thá»±c táºp chánh niệm giúp há»c sinh tăng cưá»ng khả năng chú tâm, ý thức và là m chá»§ được các hoạt động cá»§a thân, Ä‘iá»u phục các cảm xúc mạnh cÅ©ng như phát triển các kỹ năng giao tiếp, ứng xá» trong mối liên hệ giữa mình vá»›i má»i ngưá»i. Nhưng quan trá»ng hÆ¡n hết, chánh niệm giúp các em phát triển má»™t cách toà n diện và là nh mạnh, nuôi lá»›n niá»m vui, sá»± bình an và tá»± tin nÆ¡i chÃnh mình, thông qua những phương pháp thá»±c táºp là m lắng dịu căng thẳng, lo lắng và bạo động trong tá»± thân.
Thá»±c tế là hệ thống giáo dục cá»§a chúng ta thưá»ng đặt trá»ng tâm và o thà nh tÃch thi cá» mà chưa chú trá»ng đầy đủ đến việc dạy cho các em cách chăm sóc những cảm xúc cá»§a mình, cÅ©ng như các phép ứng xá» cần thiết khi giao tiếp vá»›i xã há»™i. Lẽ tất nhiên là trưá»ng há»c cần trang bị cho các em những kỹ năng và kiến thức cần thiết, nhưng việc giúp các em có thêm sức mạnh và sá»± vững chãi khi đối diện vá»›i những cÆ¡n bão cảm xúc, cÅ©ng như khả năng chấp nháºn và bao dung trước những khác biệt trong nháºn thức, lối sống cá»§a con ngưá»i trong xã há»™i cÅ©ng quan trá»ng không kém. Sá»± thá»±c táºp chánh niệm có công năng rất lá»›n trong việc giúp các em phát triển những kỹ năng chế tác và nuôi lá»›n bình an trong tá»± thân, góp phần và o sá»± bình an cá»§a môi trưá»ng xung quanh mình.
Cách đây má»™t và i năm, hiệu trưởng cá»§a trưá»ng nữ sinh Welham (Welham Girls’ School) ở Dehra Dun, Ấn Äá»™ có má»i tôi chia sẻ má»™t và i phương pháp thá»±c táºp chánh niệm vá»›i há»c sinh cá»§a trưá»ng nhằm giúp các em bá»›t căng thẳng trong các kỳ thi. Trong buổi chia sẻ đó, tôi nháºn ra rằng những bà i thá»±c táºp đơn giản vá» hÆ¡i thở ý thức và bước chân chánh niệm đã có thể giúp các em lấy lại được sá»± bình an, lắng dịu và bá»›t lo lắng.
Theo lá»i má»i cá»§a hiệu trưởng trưá»ng American Embassy School tại Delhi, tôi cÅ©ng đã hướng dẫn má»™t khóa há»c vá» chánh niệm cho các giáo viên trong mưá»i tuần. Äến bây giá», những thầy cô giáo đã từng tham gia khóa há»c vẫn tiếp tục gặp nhau má»—i tuần má»™t lần để chia sẻ sá»± thá»±c táºp. Dù khá báºn rá»™n, các thầy cô giáo vẫn ưu tiên dà nh thá»i gian để đến và thá»±c táºp vá»›i nhau, bởi vì há» nháºn ra sá»± thá»±c táºp chánh niệm có ý nghÄ©a quan trá»ng như thế nà o đối vá»›i hạnh phúc cá»§a bản thân cÅ©ng như cá»§a các em há»c sinh. Cheryl Perkins, má»™t giáo viên cá»§a trưá»ng American Embassy School vá»›i hÆ¡n ba mươi năm kinh nghiệm giảng dạy đã chia sẻ: “Trong Ä‘á»i tôi, chưa bao giá» tôi sá» dụng má»™t công cụ giảng dạy nà o có khả năng là m cho há»c sinh trong lá»›p há»c trở nên lắng dịu như tiếng chuông chánh niệm.â€
Tôi đến Là ng Mai lần đầu tiên và o năm 1989 và từ đó đến nay tôi vẫn thưá»ng xuyên đến Là ng tu há»c. Mùa hè nà o, Thiá»n sư Nhất Hạnh cÅ©ng tổ chức khóa tu cho các gia đình. Trong những khóa tu nà y, thiá»n sinh – đủ các độ tuổi – cùng nhau thá»±c táºp trở vá» vá»›i chÃnh mình để ý thức rõ mình là ai, mình Ä‘ang là m gì, nói gì, Ä‘ang có những cảm xúc hay suy nghÄ© gì, ý thức vá» những gì Ä‘ang diá»…n ra bên trong và xung quanh mình. Cuốn sách nà y chÃnh là hoa trái tu há»c cá»§a tứ chúng Là ng Mai, được hình thà nh dá»±a trên kinh nghiệm thá»±c táºp cùng vá»›i trẻ em trong mấy chục năm qua.
Trong cuốn sách nà y, Thiá»n sư ThÃch Nhất Hạnh cùng quý thầy, quý sư cô Là ng Mai và nhiá»u cư sÄ© đã hiến tặng tuệ giác cá»§a mình và đóng góp những câu chuyện, những phương pháp thá»±c táºp cụ thể mà các báºc phụ huynh, thầy cô giáo và bất kỳ ai là m việc trong lÄ©nh vá»±c có liên quan đến trẻ em Ä‘á»u có thể áp dụng. Những phương pháp thá»±c táºp vô cùng hữu Ãch nà y có thể được áp dụng trong gia đình, trưá»ng há»c, các Ä‘oà n thể địa phương má»™t cách linh hoạt, sao cho nó thá»±c sá»± có ý nghÄ©a và tạo hứng thú cho trẻ em.
Cuốn sách nà y là má»™t cuốn cẩm nang dà nh cho tất cả những ai muốn thá»±c táºp và chia sẻ chánh niệm vá»›i trẻ em. Äể có thể chia sẻ từ kinh nghiệm cá»§a chÃnh mình, chúng ta cần thá»±c táºp trước tiên. Nếu chúng ta áp dụng những phương pháp thá»±c táºp trong cuốn sách nà y vá»›i gia đình và trẻ em trong cá»™ng đồng nÆ¡i chúng ta ở thì cả trẻ em và ngưá»i lá»›n Ä‘á»u được hưởng năng lượng bình an, tươi vui và hòa Ä‘iệu mà sá»± thá»±c táºp mang lại.
Má»—i cá nhân Ä‘á»u có ảnh hưởng đến những thà nh viên khác trong cá»™ng đồng. Vì váºy, khi có má»™t và i nhóm nhá» thá»±c táºp chánh niệm trong trưá»ng há»c hay trong cá»™ng đồng, năng lượng bình an từ những nhóm ngưá»i nà y sẽ có tác động lan tá»a rất lá»›n. Sá»± gắn kết, hòa Ä‘iệu giữa con ngưá»i vá»›i nhau cÅ©ng như vá»›i môi trưá»ng thiên nhiên xung quanh nhỠđó mà lá»›n dần lên. ChÃnh trong bầu không khà an là nh nà y, trẻ em má»›i có thể vui vẻ, thoải mái phát huy má»i tà i năng vốn có cá»§a mình.
– Shantum Seth, má»™t giáo thá» cư sÄ© thá»±c táºp theo truyá»n thống Là ng Mai, viết tại Delhi, Ấn Äá»™, năm 2010
TRÃCH ÄOẠN SÃCH:
Lắng trong
Trước khi thà nh láºp Là ng Mai, tôi đã sống ở Phương Vân Am cách Paris má»™t tiếng rưỡi lái xe. Phương Vân Am nằm trên má»™t ngá»n đồi, xung quanh là rừng cây. Má»™t hôm, có hai cha con ngưá»i Việt đến Phương Vân Am. Ngưá»i cha muốn nhá» tôi chăm sóc đứa con gái cá»§a ông, bé Thanh Thá»§y, để ông có thể lên Paris lo giấy tá» và kiếm việc là m. Bé Thanh Thá»§y khi ấy gần năm tuổi.
Tối nà o Thanh Thá»§y cÅ©ng thấy tôi ngồi. Tôi bảo bé là tôi “ngồi thiá»n” và tôi không há» nói cho bé biết ngồi thiá»n là gì và ngồi như thế để là m gì. Má»—i tối, khi thấy tôi rá»a mặt, mặc áo trà ng và đi thắp má»™t cây nhang cho thÆ¡m thiá»n phòng là nó biết tôi sắp Ä‘i “ngồi thiá»n”. Nó cÅ©ng biết là đã đến giá» nó phải Ä‘i đánh răng, thay áo và leo lên chá»— nằm mà không nói chuyện.
Má»™t ngà y ná», Thanh Thá»§y và mấy em bé khác chÆ¡i vá»›i nhau trên khu đồi phÃa sau nhà . ChÆ¡i được má»™t lúc, chúng đến xin tôi nước uống. Tôi Ä‘i tìm chai nước táo cuối cùng còn lại và đem rót và o cho má»—i đứa má»™t ly đầy. Ly chót là cá»§a Thanh Thá»§y. Ly nà y lợn cợn xác táo, không trong như ba ly trước. Thanh Thá»§y phụng phịu chê, không uống, rồi lại chạy lên đồi chÆ¡i.
Chừng má»™t giá» sau, bé quay lại tìm nước uống. Tôi chỉ lên bà n, bảo: “Cháu uống ly nước táo nà y Ä‘iâ€. Thá»§y ngoảnh lại nhìn. Ly nước táo bấy giá» trong vắt không còn má»™t tà lợn cợn nà o nữa, trông tháºt ngon là nh. Nó tá»›i gần và đưa hai tay nâng ly nước táo lên uống. Uống được chừng má»™t phần ba ly, Thá»§y đặt ly xuống và ngước mắt nhìn tôi: “Có phải đây là má»™t ly nước táo má»›i không thưa ông?” Tôi trả lá»i: “Không, ly nước táo hồi nãy đó. Nó ngồi yên má»™t lúc lâu cho nên trở thà nh trong vắt và ngon là nh như váºy đó cháu.” Thá»§y nhìn lại ly nước táo: “Ngon quá ông Æ¡i. Có phải ly nước táo bắt chước ông ngồi thiá»n không hả ông?†Tôi báºt cưá»i vá»— nhẹ lên đầu nó. Có lẽ nói rằng tôi đã bắt chước ly nước táo mà ngồi thiá»n thì đúng hÆ¡n.
Chắc rằng trong cái đầu tà hon cá»§a nó, bé Thá»§y nghÄ© rằng ly nước táo ngồi yên má»™t hồi lâu là để cho nó lắng trở lại, và ông cá»§a nó ngồi yên má»™t hồi lâu chắc cÅ©ng là để cho lắng trong, cho khá»e khoắn như ly nước táo. “Có phải ly nước táo bắt chước ông ngồi thiá»n không hả ông?”. Tôi nghÄ© bé Thá»§y chưa đầy bốn tuổi rưỡi mà đã hiểu thế nà o là ngồi thiá»n mà không cần ai giải thÃch gì cho nó.
Ly nước táo ngồi lâu thì lắng trong. Theo cùng má»™t định luáºt, ngồi lâu thì ta cÅ©ng lắng trong. Nếu ta biết cách ngồi, biết cách Ä‘iá»u chỉnh tư thế ngồi cá»§a mình cho tháºt vững chãi, có mặt vá»›i hÆ¡i thở và o và hÆ¡i thở ra, thì sau má»™t lúc, tâm ta sẽ trở nên an tÄ©nh và lắng trong.
Chúng ta phải há»c cách chăm sóc chÃnh mình trong Ä‘á»i sống hà ng ngà y, trong lúc Ä‘i, đứng, nằm, ngồi, trong lúc ăn hoặc đánh răng. Con ngưá»i chúng ta được tạo thà nh bởi năm yếu tố: hình hà i, cảm xúc, tri giác, tâm hà nh và nháºn thức. Năm yếu tố nà y là lãnh thổ vô cùng rá»™ng lá»›n cá»§a chúng ta. Ta chÃnh là vị quốc vương trên lãnh thổ ấy. Ta phải biết trở vá» và chăm sóc cho lãnh thổ cá»§a mình. Chánh niệm giúp chúng ta là m được việc ấy. Và dụ như khi có má»™t vùng nà o đó trên cÆ¡ thể bị căng thẳng hay Ä‘au nhức, việc trước tiên ta nên là m là trở vá» và chăm sóc cho vùng Ä‘ang bị thương tổn ấy. Ta hãy dà nh cho mình những giây phút lắng yên, trở vá» vá»›i hÆ¡i thở và thầm Ä‘á»c:
Thở và o, tôi ý thức vỠtoà n thân tôi
Thở ra, tôi buông thư toà n thân (buông bỠhết những căng thẳng trong thân)
Khi đã biết cách chăm sóc cho thân, ta sẽ biết cách chăm sóc những cảm xúc trong ta. Vá»›i năng lượng chánh niệm, ta có thể là m phát khởi niá»m vui và hạnh phúc trong ta; và khi má»™t cảm xúc mạnh biểu hiện, ta có thể chăm sóc cho cảm xúc ấy. Ta có thể theo dõi hÆ¡i thở trong khi Ä‘á»c thầm:
Thở và o, tôi ý thức vỠcảm xúc buồn đau trong tôi
Thở ra, tôi ôm lấy cảm xúc đó với tất cả sự dịu dà ng.
Chúng ta không khá»a lấp khổ Ä‘au bằng cách tiêu thụ. Nhiá»u ngưá»i trong chúng ta tìm cách trốn chạy khổ Ä‘au bằng cách đắm chìm trong phim ảnh, mạng lưới toà n cầu, rượu bia, sách báo, ăn uống, mua sắm, chuyện trò… Nhưng cà ng trốn chạy thì ta cà ng là m cho tình trạng khó khăn hÆ¡n mà thôi.
Bụt dạy rằng không có cái gì có thể sống sót nếu không có thức ăn. Sở dÄ© niá»m Ä‘au, ná»—i sợ trong ta còn đó là vì ta cứ cho nó thức ăn. Má»™t khi ta biết nháºn diện và ôm ấp niá»m Ä‘au, ná»—i sợ thì nó lắng xuống. Nếu tiếp tục nhìn sâu, chúng ta sẽ nháºn ra gốc rá»… đồng thá»i thấy được những thức ăn nà o ta đã cung cấp cho những niá»m Ä‘au, ná»—i sợ ấy má»—i ngà y.
Nếu chúng ta khổ sở vì bị trầm cảm, chứng tá» là ta đã sống, đã tiêu thụ như thế nà o để đưa tá»›i tình trạng trầm cảm. Bụt dạy rằng nếu chúng ta có thể nhìn sâu và o khổ Ä‘au cá»§a mình và nháºn diện được nguồn thá»±c phẩm nuôi dưỡng khổ Ä‘au, thì chúng ta Ä‘ang Ä‘i trên con đưá»ng giải thoát.
CÂU HỎI VỀ MUỖI
Câu há»i: KÃnh bạch Sư Ông, con hay bị muá»—i cắn và con không muốn muá»—i cắn con nữa. Má»—i ngà y con có thể giết và i con muá»—i được không ạ?
Sư Ông Là ng Mai: Con muốn giết bao nhiêu con muỗi?
Bé: Chắc là mỗi ngà y một con ạ.
Sư Ông Là ng Mai: Con có nghÄ© như váºy là đã đủ rồi không?
Bé: Dạ, đủ ạ.
Sư Ông Là ng Mai: Hồi nhá» Sư Ông cÅ©ng từng đặt ra câu há»i như váºy. Sau nà y, Sư Ông phát hiện ra rằng loà i muá»—i cÅ©ng cần thức ăn để sống. Muá»—i luôn cố gắng tìm kiếm thức ăn, cÅ©ng như loà i ngưá»i chúng ta váºy. Ta tìm kiếm thức ăn khi đói và đó là má»™t Ä‘iá»u rất tá»± nhiên.
Sư Ông nghÄ© ta có nhiá»u cách để bảo vệ mình khá»i bị muá»—i chÃch. Ở Việt Nam, ai cÅ©ng thưá»ng giăng mùng ngá»§ má»—i đêm để tránh muá»—i. Nếu không có mùng thì chắc há» phải thức cả đêm để Ä‘áºp muá»—i. Không chỉ má»™t và i con, vì sau khi con giết má»™t con thì con khác sẽ đến. Con có thể thức trắng đêm chỉ để Ä‘áºp muá»—i. Vì váºy, giết muá»—i không phải là giải pháp. Sư Ông nghÄ© ở Là ng Mai có má»™t số mùng. Con chỉ cần há»i các thầy, các sư cô để mượn má»™t cái, như váºy con có thể cứu được mạng sống nhá» nhoi cá»§a mấy con muá»—i.
Lâu lâu Sư Ông thấy má»™t con muá»—i đáp xuống và Sư Ông tạo ra má»™t tráºn bão nhá» bằng cách phẩy nhẹ cánh tay cho nó bay Ä‘i. Sư Ông là m váºy mà không có chút bá»±c bá»™i nà o. Sư Ông chỉ không cho nó đốt mình thôi.
Giá sản phẩm trên Tôi đã bao gồm thuế theo luáºt hiện hà nh. Bên cạnh đó, tuỳ và o loại sản phẩm, hình thức và địa chỉ giao hà ng mà có thể phát sinh thêm chi phà khác như phà váºn chuyển, phụ phà hà ng cồng ká»nh, thuế nháºp khẩu (đối vá»›i đơn hà ng giao từ nước ngoà i có giá trị trên 1 triệu đồng)…..










